Phra Vihara, Wat Pathum Wanaram

The East Pedimant of Phra Vihara, Wat Pathum Wanaram หน้าบันด้านทิศตะวันออก พระวิหาร วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร ชั้นบนตรงกลางเจาะเป็น ช่องคูหา ประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย กรอบคูหาทําเป็นซุ้มเรือนแก้วมีต้นพระศรีมหาโพธิ์ซ้อนอยู่ทางด้านหลัง ตอนบนผูกเป็นลายกระหนกเปลวไปจนจรดกรอบแว่นด้านบน ตอนล่างของกรอบหน้าบันเป็นรูปเทวดา คนธรรพ์ ฤาษี ยักษ์ ลิง นั่งเรียงรายพนมมือเฝ้าอยู่เชิญเครื่องสูง อาทิฉัตร บังสูรย์ พัดโบก คอยบูชาอยู่ทั้ง ๒ ฟากของซุ้มเรือนแก้วที่ประดิษฐานพระพุทธรูป ถัดลงมาเป็นหน้าบันชั้นลด ที่คั่นด้วยหน้ากระดานฐานพระ หน้าบันชั้นลดทําเป็นรูปบุคคล รูปเทวดา และอมนุษย์ทั้งหลายนั่งพนมมือเรียงรายอยู่ ๒ แถว ตรงกลางตั้งเครื่องบูชา ๓ ชุด แสดงถึงเหตุการณ์ที่เหล่าเทวดาบนสวรรค์ชั้นต่างๆ แสดงความยินดีเสด็จมากราบ นมัสการสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าในวาระตรัสรู้

ส่วนหน้าบันมุขโถงของพระวิหาร มีลักษณะเหมือนกันทั้งทางด้านตะวันออกและตะวันตก ตรงกลางหน้าบันประดิษฐานพระมหาพิชัยมงกุฎบนพานแว่นฟ้า ขนาบข้างด้วยฉัตร ๕ ชั้น อันเป็นตราพระราชลัญจกรประจํารัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ประดับลวดลายกระหนกเป็นพื้นหลัง บรรจุอยู่ในกรอบทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือรูปดอกบัวตูม แลเห็นเป็น ๓ ยอดตามลักษณะของยอดพระมหาพิชัยมงกุฎและฉัตรประกอบ ถัดออกไปผูกเป็นลายกระหนกเปลวแทรกด้วยภาพเทพนม ลวดลายปิดทองประดับกระจกสี พื้นหลังหน้าบันกรุ กระจกสีขาว หน้าบันจึงสื่อความหมายถึง การเป็นพระอารามที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนา แสดงถึงการบูชาและความเลื่อมใสศรัทธาในพระบวรพุทธศาสนาด้วยเหล่าเทพยดามาเฝ้า บูชาสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในวาระการตรัสรู้รวมทั้งการใช้ภาพสระมุจลินท์ซึ่ง เป็นสถานที่อันมีความสําคัญเกี่ยวข้องในพุทธประวัติเป็นเครื่องแสดงความสัมพันธ์ เปรียบเทียบได้กับสระบัว อันเป็นภูมิสถานของบริเวณที่สถาปนาพระอาราม 

Information from: หนังสือวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

Phra Serm, Wat Pathum Wanaram

Phra Serm, Phra Vihara, Wat Pathum Wanaram พระเสิมหรือพระเสริม มีขนาดหน้าตัก ๒ ศอก ๑ นิ้ว เดิมเป็นพระพุทธปฏิมาที่สําคัญองค์หนึ่งของเมืองเวียงจันท์ ตามประวัติกล่าวว่า พระธิดา ๓ องค์ ของกษัตริย์ล้านช้างสร้างขึ้นเพื่อเป็นพระพุทธรูปประจําพระองค์คือ พระสุก พระเสิม (พระเสริม) และพระใส พระสายน์ ครั้นเมื่อคราวปราบกบฏเจ้าอนุวงศ์ นครเวียงจันท์ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพย์ กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ซึ่งทรงเป็นจอมทัพในคราวนั้นโปรดให้อัญเชิญพระเสริมมาประดิษฐานที่วัดโพธิ์ชัย แขวงเมืองหนองคาย ซึ่งตั้งขึ้นแทนเมืองเวียงจันท์

ครั้นต่อมาพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชปรารภว่าวัดบวรสถานสุทธาวาสในพระบวรราชวัง (วังหน้า) ยังไม่มีพระพุทธปฏิมาประธานในพระอุโบสถ จึงโปรดฯให้สืบหาพระพุทธปฏิมาโบราณ เมื่อทรงทราบว่าพระเสริมประดิษฐานอยู่ ณ เมืองหนองคายจึงโปรดฯให้อัญเชิญพระเสริมลงมา และยังปรากฏแท่นฐานชุกชีไม้จําหลักปิดทองฝีมือช่างสมัยรัตนโกสินทร์ที่วัดโพธิ์ชัย ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นแท่นฐานเดิมจนทุกวันนี้

เมื่อพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทอดพระเนตรเห็นก็โปรดพระพุทธลักษณะจึงอัญเชิญพระพุทธปฏิมาประดิษฐานไว้บนแท่นเศวตฉัตรในท้องพระโรงพระบวรราชวัง จนเสด็จสวรรคต ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดเกล้าฯให้อัญเชิญพระเสริมมาประดิษฐานเป็นพระพุทธปฏิมาประธานในพระวิหาร วัดปทุมนารามราชวรวิหารที่ทรงสร้างขึ้น ประดิษฐานภายในบุษบกไม้ยอดทรงมณฑป

รูปแบบศิลปกรรม พระพุทธปฏิมาพระเสิม (เสริม) มีพุทธลักษณะที่งดงาม หล่อด้วยโลหะสําริดพระพักตร์และพระนลาฏค่อนข้างกว้าง มีขมวดพระเกศาวนเป็นก้นหอยทั่วพระเศียร อุษณีษะซึ่งเป็นหนึ่งในมหาบุรุษลักษณะยืดสูงต่อรับกับพระรัศมีที่มีฐานรูปกลีบบัว และยอดเปลวเพลิงที่ทําซ้อนกันอย่างวิจิตร พระวรกายได้สัดส่วน ครองจีวรห่มเฉียงเปิดพระอังสาขวาชายสังฆาฏิยาวลงมาจรดพระนาภี ปลายแยกออกคล้ายรูปเขี้ยวตะขาบ มีลวดลายประดับขีดเป็นเส้นบางๆ ที่ขอบ พระหัตถ์ขวาแสดงปางมารวิชัย วางอยู่ที่กลางพระชงฆ์ พระหัตถ์ซ้ายวางบนพระเพลา ประทับนั่งขัดสมาธิราบบนฐานหน้ากระดานเกลี้ยง ส่วนฐานที่ประดิษฐานในปัจจุบันเป็นฐานไม้ลงรักปิดทองที่ต่อเสริมจากฐานเดิม Continue Reading →

Phra Vihara, Wat Pathum Wanaram

The West Pedimant of Phra Vihara, Wat Pathum Wanaram หน้าบันด้านทิศตะวันตก พระวิหาร วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร ตรงกลางเป็นซุ้มเรือนแก้วที่ประดิษฐานพระพุทธรูปเช่นเดียวกับด้านทิศตะวันออกแต่เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ด้านหลังผูกเป็นเหตุการณ์พุทธประวัติ เมื่อครั้งที่พระพุทธองค์ทรงเสวยวิมุตติ สุขในสัปดาห์ที่ ๕ มีพระยานาคมุจลินท์ (นาคปรก) ขึ้นมาแผ่พังพานเป็นที่ประทับ เบื้องล่างเป็น ภาพธรรมชาติอันงดงามของสระมุจลินท์ และที่หน้าบันชั้นลดภาพธรรมชาติ

Information from: หนังสือวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

Phra Sai, Wat Pathum Wanaram

Phra Sai, Phra Ubosot, Wat Pathum Wanaram พระสายน์ (พระใส) ในพระอุโบสถวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร ประดิษฐานบนฐานชุกชีเบื้องหลังเป็นซุ้มประดับกระจกสี ตอนบนแกะสลักและประดับลายปูนปั้นรูปดอกพุดตานผูกกระหวัดเป็นช่อคล้าย ปลายกรอบปั้นเป็นรูปพญานาค ๗ เศียร ที่แผ่นไม้ด้านหลังซุ้มเขียนอักษรขอมสีทองภาษามคธ บนพื้นสีแดงชาด เป็นพระคาถาตํานานพระสายน์ พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔

รูปแบบศิลปกรรม ขนาดหน้าตักกว้าง ๑ ศอก ๑ นิ้ว หล่อด้วยสําริด ลักษณะพระพักตร์คล้ายรูปสี่เหลี่ยม เม็ดพระศกเรียวแหลม ขมวดม้วนวนเป็นก้นหอยทั่วพระเศียรต่อเนื่องขึ้นไปถึงอุษณีษะหรือเกตุมาลา รัศมีเบื้องบนคล้ายรูปเปลวเพลิง เดิมคงมีการประดับด้วยอัญมณี พระกรรณทั้ง ๒ มีลักษณะผายแผ่บานออกตามแบบพระพุทธปฏิมาสกุลช่างล้านช้าง พระวรกายได้สัดส่วน ครองจีวรห่มเฉียงเปิดพระอังสาขวา ชายสังฆาฏิยาวจรดพระนาภี ปลายตัดเป็นเส้นตรง ถัดลงมามีเส้นขอบสบงรอบบั้นพระองค์ ประทับนั่งขัดสมาธิราบ บนฐานหน้ากระดานเกลี้ยง พระหัตถ์ขวาแสดงปางมารวิชัย นิ้วพระหัตถ์ทั้ง ๕ ยาวเสมอกันวางไว้ที่กลางพระชงฆ์ เป็นพระพุทธปฏิมาที่งดงามด้วยพุทธลักษณะแห่งยุคทองของสกุลช่างล้านช้าง


ภาพจิตรกรรมหลังพระประธานเป็นภาพกอบัวภายในโบกขรณีซึ่งอยู่ในกิ่งงาช้างเอราวัณ ประกอบด้วยดอกบัว ๗ ดอกแต่ละดอกมีกลีบบัว ๗ กลีบ แต่ละกลีบด้านนอกมีนางฟ้าฟ้อนรำอยู่รวม ๗ องค์ ที่เบื้องบนของดอกปทุมชาติเขียนเป็นท้องฟ้า และมีหมู่เมฆลงสีพื้นน้ําเงินเข้ม (indigo) ในกลุ่มเมฆไล่โทนวรรณะสี (value) จากสีเข้มต่อเนื่องลงมาเป็นปุยเมฆสีอ่อนจรดโบกขรณี มีเหล่าเทพเทวาและนางฟ้าจับกลุ่มฟ้อนรำเหาะลงมารื่นเริงยินดี เบื้องล่างที่เป็นโบกขรณีเขียนเป็นดอกบัวขนาดใหญ่ ๗ ดอกเรียงไล่เป็นรูปปีกกาตามลาดับภายในกลีบบัวมีนางฟ้าฟ้อนรำด้วยท่วงที่งดงาม ตามแบบนาฏยลักษณ์ พื้นที่ถัดลงมาเขียนเป็นรูปดอกบัวและพันธุ์พืชน้ําลักษณะต่างๆ แบบเหมือนจริงตามธรรมชาติ เบื้องล่างเหนือกรอบประตูมีเหล่าเทพบุตรต่างชี้ชวนชมโบกขรณีในงาช้างเอราวัณ นับเป็นภาพจิตรกรรมที่มีความงดงามทั้งด้านสุนทรียศาสตร์และความหมายทางประติมานวิทยาที่สําคัญที่สุดภาพหนึ่ง

(Nikon D850 + NIKKOR 70-200 mm. f/2.8E FL ED VR + Adobe LightRoom Classic)

Location: https://goo.gl/maps/hcJkun3A8JjREWiR8
More photos: https://www.aeyphoto.com/CATEGORY/TEMPLE/Wat-Pathum-Wanaram
Information from: หนังสือวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

Phra Ubosot, Wat Pathum Wanaram

The West Pediment of Phra Ubosot, Wat Pathum Wanaram หน้าบันด้านทิศตะวันตก พระอุโบสถ วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร เป็นรูปมหาพิชัยมงกุฎพระราชลัญจกรประจำรัชกาลที่ ๔ บนพาน ภายในกลีบดอกบัว ประดับด้วยลายเปลว มีกอบัวมีใบและดอกข้างล่าง พื้นประดับกระจกสี 

Wat Pathum Wanaram

Wat Pathum Wanaram, Bangkok view from Red Sky, Centara Grand at CentralWorld วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร ตั้งอยู่ในย่านธุรกิจ เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร สถาปนาขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๔ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่ออุทิศถวายสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี โดยโปรดให้สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) เป็นแม่กอง และพระยาสามภพพ่าย (หนู หงสกุล) เป็นนายงานควบคุมการก่อสร้าง เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๐๐ และฉลองพระอารามในปี พ.ศ. ๒๔๑๐