Phra Vihara, Wat Pathum Wanaram

Posted on 05/12/2018

The East Pedimant of Phra Vihara, Wat Pathum Wanaram หน้าบันด้านทิศตะวันออก พระวิหาร วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร ชั้นบนตรงกลางเจาะเป็น ช่องคูหา ประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย กรอบคูหาทําเป็นซุ้มเรือนแก้วมีต้นพระศรีมหาโพธิ์ซ้อนอยู่ทางด้านหลัง ตอนบนผูกเป็นลายกระหนกเปลวไปจนจรดกรอบแว่นด้านบน ตอนล่างของกรอบหน้าบันเป็นรูปเทวดา คนธรรพ์ ฤาษี ยักษ์ ลิง นั่งเรียงรายพนมมือเฝ้าอยู่เชิญเครื่องสูง อาทิฉัตร บังสูรย์ พัดโบก คอยบูชาอยู่ทั้ง ๒ ฟากของซุ้มเรือนแก้วที่ประดิษฐานพระพุทธรูป ถัดลงมาเป็นหน้าบันชั้นลด ที่คั่นด้วยหน้ากระดานฐานพระ หน้าบันชั้นลดทําเป็นรูปบุคคล รูปเทวดา และอมนุษย์ทั้งหลายนั่งพนมมือเรียงรายอยู่ ๒ แถว ตรงกลางตั้งเครื่องบูชา ๓ ชุด แสดงถึงเหตุการณ์ที่เหล่าเทวดาบนสวรรค์ชั้นต่างๆ แสดงความยินดีเสด็จมากราบ นมัสการสมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าในวาระตรัสรู้

ส่วนหน้าบันมุขโถงของพระวิหาร มีลักษณะเหมือนกันทั้งทางด้านตะวันออกและตะวันตก ตรงกลางหน้าบันประดิษฐานพระมหาพิชัยมงกุฎบนพานแว่นฟ้า ขนาบข้างด้วยฉัตร ๕ ชั้น อันเป็นตราพระราชลัญจกรประจํารัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ประดับลวดลายกระหนกเป็นพื้นหลัง บรรจุอยู่ในกรอบทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือรูปดอกบัวตูม แลเห็นเป็น ๓ ยอดตามลักษณะของยอดพระมหาพิชัยมงกุฎและฉัตรประกอบ ถัดออกไปผูกเป็นลายกระหนกเปลวแทรกด้วยภาพเทพนม ลวดลายปิดทองประดับกระจกสี พื้นหลังหน้าบันกรุ กระจกสีขาว หน้าบันจึงสื่อความหมายถึง การเป็นพระอารามที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนา แสดงถึงการบูชาและความเลื่อมใสศรัทธาในพระบวรพุทธศาสนาด้วยเหล่าเทพยดามาเฝ้า บูชาสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในวาระการตรัสรู้รวมทั้งการใช้ภาพสระมุจลินท์ซึ่ง เป็นสถานที่อันมีความสําคัญเกี่ยวข้องในพุทธประวัติเป็นเครื่องแสดงความสัมพันธ์ เปรียบเทียบได้กับสระบัว อันเป็นภูมิสถานของบริเวณที่สถาปนาพระอาราม 

Information from: หนังสือวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย