Phra Ubosot, Wat Ratchapradit

Posted on 11/12/2017

The Uposatha, a Buddhist day of Observance and Phra Buddha Sihanka Patimakorn (Meditation Attitude, ca. 18th-19th century in the Reign of King Rama IV) Phra Vihara Luang, Wat Ratchapradit พระสงฆ์ทำวัตรเย็นในวันพระ หรือ วันธรรมสวนะ เบื้องหน้าพระพุทธสิหังคปฏิมากร ในพระวิหารหลวง วัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร

เดิมทีพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชประสงค์จะเชิญพระพุทธสิหิงค์จากพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) ที่ทรงพระราชศรัทธาเลื่อมใสอย่างยิ่งมาเป็นพระประธานของวัดราชประดิษฐ แต่ก็ทรงพระราชปรารภว่า พระพุทธสิหิงค์เคยประดิษฐานในพระราชวังเป็นที่สูงศักดิ์อยู่แล้วไม่ควรเชิญมาประดิษฐานไว้ที่วัด จึงโปรดเกล้าฯ ให้นายช่างหล่อจำลองพระพุทธสิหิงค์ขยายขนาดใหญ่กว่าองค์จริง ถวายพระนามว่า “พระพุทธสิหังคปฏิมากร” เชิญมาประดิษฐานเป็นพระประธานของพระวิหารหลวงวัดราชประดิษฐภายในบุษบกใหญ่ เป็นที่น่าสังเกตว่านอกจากพระนาม “พระพุทธสิหังคปฏิมากร” ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชนิพนธ์จะพ้องเสียงกับพระนามของ “พระพุทธสิหิงค์” ดังที่สิหิงคนิทาน อธิบายว่าเพราะ “มีลักษณะท่าทางเหมือนราชสีห์ จึงเรียกชื่อว่า พระสิหิงค อีกนัยหนึ่งลักษณะท่าทางของราชสีห์เหมือนลักษณะท่าทางของพระผู้มีพระภาคจึงเรียกว่า สิหิงค” แล้ว ยังมีความหมายว่า พระพุทธปฏิมากรอันมีพระวรกายดุจราชสีห์ (สีห+อังค คือ สิหังค) ซึ่งเป็น ๑ ใน ๓๒ ของมหาปุริสลักขณะ ลำดับที่ ๑๗ ของพระพุทธองค์ที่กล่าวไว้ในพระปฐมสมโพธิกถา ของนิกายเถรวาท คือ “สีหปุพฺพฑฺฒกาโย ส่วนพระวรกายเบื้องหน้าดั่งกึ่งกายเบื้องหน้าแห่งราชสีห์” และคัมภีร์ลลิตวิสตระ ของลัทธิมหายาน คือ “สึหปูรฺวารฺธกาย พระวรกายท่อนบนเหมือนท่อนบนของราชสีห์”

การปั้นหล่อจำลองพระพุทธสิหังคปฏิมากรทำได้ใกล้เคียงพระพุทธสิหิงค์องค์ต้นแบบตั้งแต่องค์พระพุทธรูปจนกระทั่งถึงพระพุทธอาสน์ (ฐานพระพุทธรูป) องค์พระพุทธรูปมีจุดเด่น คือ เป็นพระพุทธรูปประทับสมาธิราบ ปางสมาธิ นิ้วพระหัตถ์ทั้ง ๔ ยาวเสมอกัน ทรงครองจีวรห่มเฉียงประกอบด้วยสังฆาฏิพาดเป็นแถบใหญ่ พระอังสะขวายาวจนจรดพระนาภี เช่นเดียวกับพระพุทธสิหิงค์ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ และประทับบนฐานบัวคลุ่ม (บัวกลุ่ม) เป็นบัวหงายแบบบัวฟันยักษ์กลีบซ้อนสลับกัน ๓ ชั้น รองรับด้วยฐานสิงห์ ส่วนวัสดุที่ใช้ในการหล่อนั้นเป็นสัมฤทธิ์ แล้วจึงกะไหล่ทับด้วยทองคำ ตามแบบพระราชนิยมในรัชกาลที่ ๔ ใต้พระพุทธอาสน์ของพระพุทธสิหังคปฏิมากรบรรจุพระบรมอัฐิของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในกล่องศิลาตามพระราชประสงค์ที่รับสั่งไว้กับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวก่อนเสด็จสวรรคต หน้ากระดานฐานสิงห์ของพระพุทธอาสน์ตรึงแผ่นโลหะรูปพระมหาพิชัยมงกุฏพระบรมราชสัญลักษณ์ประจำพระองค์บนพานแว่นฟ้าประกอบลายกนกเปลว พระบรมราชสัญลักษณ์เทินด้วยรูป “หนู” ๑ ตัว และหนูอีก ๒ ตัวประกอบทั้งซ้ายและขวา มีกรอบเป็นลายกระหนกล้อมไว้ ทั้งนี้ เพราะมีพระบรมราชสมภพ (เกิด) ในปีชวดจึงใช้รูปหนูเป็นสัญลักษณ์ประจำปีนักษัตรของพระองค์ จนอาจกล่าวได้ว่าทรงเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกที่นำรูปสัตว์ประจำปีนักษัตรของพระองค์มาใช้ประกอบพระบรมราชสัญลักษณ์

(Nikon D850 + NIKKOR 70-200 mm. f/2.8E FL ED VR + Adobe LightRoom Classic)

Location: https://goo.gl/maps/R6QR29ovkJNVuJDb8
More photos: https://www.aeyphoto.com/CATEGORY/TEMPLE/Wat-Ratchapradit
Information from: https://wat360.com/temple.php?wat_name=watrajapradit